Kolejne strony Inwentarza Kościoła Grocholickiego za czasów restauracji tegoż spisany (1788-1812) zawiera wykazy wyposażenia kościoła. Na stronach 9-11 tegoż inwentarza można odnaleźć wykaz wyposażenia w sprzęty wykonane z srebra, miedzi, cyny i żelaza. Jak cenne w tym czasie były przedmioty wykonane z tych materiałów świadczy szczegółowość tego opisu. Zawarto w nim zarówno wykaz naczyń liturgicznych (monstrancja, kielichy, relikwiarz), szat i koron srebrnych z obrazów znajdujących się w ołtarzach kościelnych, lichtarzy, krzyży kościelnych, dzwonów i dzwonków jak i zawiasów, antab, skobelków i zamków w drzwiach i drzwiczkach. Jak pisze w Inwentarzu ksiądz Kafarski większość starych i dawnych rzeczy wymagała reperacji i odnowienia a znaczna część wyposażenia została zakupiona właśnie przez księdza Kafarskiego.
Niestety tak jak przy poprzednich stronach sporych trudności nastręczyły łacińskie zwroty i nazwy przedmiotów. Niejednokrotnie pismo sporządzającego inwentarz księdza nie pozwalało na dokładne odczytanie kilkunastu fraz i zwrotów. Ksiądz Kafarski zaczynając pisać stronę starał się pisać czytelnie jednak z biegiem linijek pismo stawało się coraz mniej czytelne i końcówki każdej ze stron zawierają więcej nieodczytanych wyrazów. Co ciekawe z przedstawionego wykazu można wnioskować, że pomiędzy kruchtą a kościołem pod chórem istniały tzw. czarskie lub tez carskie wrota (drzwi), otwierane tylko podczas mszy i innych nabożeństw (wyjątkiem były dni świąteczne kiedy to były otwarte dzień i noc), natomiast przez resztę dnia wierni mogli wejść jedynie do przedsionka kościelnego. Zapraszam do lektury a w następnej turze przedstawimy opis znajdujących się w kościele szat liturgicznych i chorągwi czyli "Apparaty i bielizna kościoła Parafialnego Grocholic".
Inwentarz kościoła parafialnego
Grocholickiego za czasów restauracyji tegoż spisany. Co się
zreperowało, pobudowało i przysposobiło.
________________________________________________________________________________
Srebra
1. Monstrancja duża cała srebrna
stara jak jest opisana w inwentarzu
pod rokiem 1762: w metrycji (???) i
do którego kilku pręcików
w promieniach brakuje srebrnych ….
[nieczytelne] i wypolerowana.
2. Krzyż srebrny na pół łokcia
długi z promieniami srebrnymi i czterema
Ewangelistów twarzami pozłoconymi,
stary ale nowo przerobiony i odnowiony.
3. Kielichów jest trzy z patenami
są. Stare były złe i połamane, w wszystkich
jeden kazałem przerobić z pateną
nową i w środku (interia – przyp. autora)
pozłociłem konsekrować, środkiem
z imieniem moim imper (??) wysztychowany.
Dwa kielichy pozostałe z patenami
stare, potrzebują reparacji.
4. … [niestety całe zdanie po
łacinie do odczytania dla specjalisty]
5. Relikwiarz srebrny wokół mający
promienie srebrne, częścią
pozłocone, z krzyżykiem
przynitowanym też srebrnym, zamiast relikwii
...[nieczytelne] DeJ mający.
6. Religarz (?) duży z promieniami
wysztychowany razem wkoło cały
srebrny, w środku za szkłem jak
monstrancji zamknięciem
i drutem srebrnym przyśrubowanym z
pieczęcią autentyczną
… … … [trzy łacińskie wyrazy
odnoszące się do pieczęci], ten
Religarz cały nowy srebrny …
[nieczytelne]
strzaty jest od śp. Jana Trepki …
[nieczytelne] darowany.
7. Puszka do chorych srebrna, na
kształt pateny z … [nieczytelne]
srebrnym i zamknięciem stara
8. Sukienek srebrnych dwie, jedna
Pana Jezusa, druga matki
jego … [nieczytelne] okrywające.
Stare ale nowo jak ołtarz tak
obraz Matki Boskiej odnowione i
wypolerowane.
9. Koron srebrnych pozłacanych na
wielkim ołtarzu dwie
na Ołtarzu Matki Boskiej drugie
dwie pozłocone, jedna duża
druga mniejsza i litery srebrne
Sancta Maria … [nieczytelne]
pozłocone wokół głowy obrazu
Matki Boskiej.
10. Koron srebrnych u Pana Jezusa
koronacji dwie,
jedna cierniowa robota, druga gładka
i berło półtora łokcia długie
z rękojeścią i przepasaniem ręki
PJ [Pana Jezusa] srebrne to
wszystko nowe od JWPP [Jaśnie
Wielmożnych Państwa] Adama i Jadwigi z Umięckich
Kameckich (chodzi prawdopodobnie o
dziedziców z Zawadowa) sprawione a ode mnie robota zapłacona.
11. Wokół serca dwa ozdobne
srebrne, na jednym Imię Jezus
a na drugim Imię Maria. Od JP
[Jaśnie Pana] Krzyckiego sprawione
na obrazie Matki Boskiej
Szkaplerznej
Wotum … [nieczytelne] posrebrzone
mosiężne u Pana Jezusa.
12. Łubek srebrnych pozłacanych …
[nieczytelne] i zarnice dwie
te zaraz po ślubie korony dwie i
zarnice JP {Jaśnie Pany} Biloskie
darowały na obraz Matki Boskiej
wstążki białe do zawieszania.
13. Lichtarzy posrebrzanych srebrem
prawdziwym – 6
Korali dużych i drobnych na szyi MB
[Matki Boskiej] sznurków – 28
14. Pereł … [nieczytelne] białych
sznurek jeden pleciony z selbertyną (??)
15. Kolczyki dwa w srebro
obramowane, kamieni większych – 9
małych – 21 w jednym, w drugim
kamieni większych – 8
mniejszych – 20, Rok 1802 do …
[nieczytelne]
Pany … [nieczytelne] z Wężyków
Bilowskiej dane
Miedź
Zastałem garniec z pokrywą stary,
zły, dziurawy i nieuzyteczny
kazałem z niego według J[aśnie]
W[ielmożnego] J. K. [nieczytelne]
audytora prymutialnego dyspozycji,
potrzebniejsze rzeczy zrobić
1. kociołek miedziany do święconej
wodyz ważnym prętem
żelaznym, ten jest cały nowy z
garca zrobiony
2. lichtarzy miedzianych jest cztery
a bardziej mosiężnych
dwa większych i dwa pomniejszych
starych na wielkim ołtarzu
3. lichtarzyków przed cyborium*
małych mosiężnych dwa także
4. kociołek w chrzcielnicy
miedziany stary zreperowany i wybielony jeden
5. trybularz mosiężny z
łańcuszkami i kociołkiem na węgle żelaznym,
nowy jeden, łódka do kadzidła
blaszana stara zamiast
srebro w drewno oprawiona z łyżeczką
cynową nową
6. fajerka mosiężna do ognia
przynoszenia stara
7. Dzwonków mosiężnych sprawiłem
trzy nowych, jeden do
ołtarza większy, a dwa maleńkie
do bursów* do chorych przypięte
8. Dzwonków do ołtarzy starych
dawnych jest 5
9. Dzwonów dużych na dzwonnicy 4,
dwa duże a dwa
małe ale jeden z małych klekot, te
wszystkie dawne i stare
tylko okiw[?] ich nowo zreperowany.
Piata na kościele
sygnaturka w kopule z rzemieniem
surowe [nieczytelne]
całkowitym nowym długim. Szósty
dzwonek przy zakrystii
10. Gałka na kopule pod krzyżem na
kościele miedziana 6 garncowa pozłacana – 1
11. Dzwonek u woreczka
------------------------------------
- 1
Cyna
Cynowych lichtarzy dużych jest
----- 6
złych cztery z przydatkiem nowo
przelane a dwa stare
Cynowych lampionów przed ołtarzami
nowych jest --- 3
z łańcuchami duże też wszystkie,
trzy nowo sprawione
lampiony do każdego ołtarza na
sznurach drutowych
także lawatarz* cynowy sprawiłem
nowy inficperalanti [?]
kwartowy z krzyżykiem na wierzchu i
kurkiem brązowym
i miednicą cynową dużą z
tablaturą [ozdobna zasłona] [nieczytelne] --- 1
vasculum [?] cynowe podwójne
[nieczytelne] dawne --- 1
vasculum [?] cynowe [łaciński
zwrot niezrozumiały] pojedyncze dawne --- 1
vasculum [?] cynowe potrójne
[nieczytelne] nowe sprawione --- 1
łyżeczkę nową do kadzidła nową
sprawiłem --- 1
łódka do kadzidła blaszana stara
w postumencie drewnianym --- 1
krucyfiksy małe cynowe na
krzyżykach drewnianych przed ołtarzami --- 2
Żelazo
lichtarzyków
we trzy do krzyżów Dedicationis nowych - 12 [przypis przy pierwszej
stronie]
Indexów
blaszanych nad zakrystią [nieczytelne] odnowione malowane --- 2
Drzwi
żelazne z zamkiem [nieczytelne] do skarbca duże stare dawne --- 1
Zamków
z kluczami u zakrystii francuskich u drzwi dużych i pobocznych --- 3
Rękojeści
okrągłych w drzwiach u zakrystii ---- 2
Sufrygli*
u zakrystii --- 2
Sufrygli
u dużych drzwi z prętem u góry dużych --- 2
Surfrygli
u pobocznych drzwi --- 2
Sufrygli
angielskich u czarskich drzwi --- 3
Pręty
z bączkami mosiężnymi u firanek na ofiarę żelaznych --- 2
Zawiasów
angielskich u kratek u drzwiczków --- 4
Zawiasów
dużych w drzwiach dużych z hakami umocowanymi --- 6
Zawiasów
u pobocznych drzwi z hakami umocowanymi --- 4
Zawiasów
u drzwi zakrystii z hakami umocowanymi --- 4
Zawiasów
u drzwi czarskich we trzy jest --- 4
Zawiasów
u drzwi pobocznych pod chórem wejście [nieczytelne] --- 8
Zawiasów
[nieczytelne] w kruchcie --- 4
Klamek
żelaznych z antabkami u tychże drzwi w kruchcie --- 2
Klamek
żelaznych u drzwi czarskich pod chórem pobocznych z[nieczytelne]
--- 2
Haczyków
u drzwi na chór i drugich drzwi od muru skrytki --- 2
Zasuwka
u drzwi na chór --- 1
Prętów
żelaznych na chórce, które chór trzymają --- 4
Prętów
u struktury organów które strukturę trzymają --- 2
Bakaysów
[???] z całego chóru tablatury trzymających żelaznych w murze ---
12
Bakaysów
[???] u tablatury na ofiarę przy ołtarzu wielkim --- 4
Bakaysów
[???] u ołtarza Matki Boskiej --- 4
Bakaysów
[???] u ołtarza Aniołów Stróżów --- 4
Haków
dużych do [nieczytelne] przymocowania Ołtarza Matki B[oskiej] --- 2
Ankrów*
żelaznych dużych w kopule sygnaturki --- 8
Kunek
czyli klamek do chorągwi żelaznych --- 16
Zawiasków
angielskich u lustra przy szafce w zakrystii --- 2
Haczyk
mały u lustra czyli zwierciadła w zakrystii --- 1
Krzyż
żelazny 5 łokciowy dubeltowy kanty pozłacane na kopule --- 1
Krzyż
żelazny 3 łokciowy płaski fangestem pozłacany i vertice
Prezbiteri --- 1
Krzyż
żelazny łokciowy na dachu większego chóru kościoła --- 1
Krzyż
mały pozłacany z chorągiewką złoto malowany nad facjatą --- 1
Te
wszystkie krzyże żelazne na dachu kościelnym są w filarkach
malowanych
zielono
[nieczytelne] na kopule blachą i [nieczytelne] u kopuły duże
pobite
Krzyż
płaski żelazny w filarku zielono malowanym nad kruchtą --- 1
Krzyż
żelazny 3 łokciowy na dzwonnicy [nieczytelne] pozłacany --- 1
Zawiasów
u drzwi do kostnicy i dzwonnicy nowych --- 2
Klamka
z antabką u tychże drzwi nowa --- 1
Skobel
do zamykania na kłódkę u tych drzwi dzwonnicy nowy --- 1
Pręt
żelazny w skale u skarbca [nieczytelne] --- 1
To
wszystko żelastwo jest nowe sprawione podczas całego teraz
remontowania
Antabów
żelaznych w starych szufladach na apparaty --- 4
Zawiasków
u szafki gdzie książki żelaznych --- 2
Zawiasków
u cymberium --- 2
Zawiasków
u szafki w murze na [nieczytelne] --- 2
Zameczek
prosty u drzwiczek do cymberium z kluczykiem --- 1
Zameczek
prosty u szafki gdzie [nieczytelne] z kluczykiem --- 1
Skarbonka
żelazna
i zawiasami zamkiem i szkobelkiem z kłódką u ołtarza
Matki
Boskiej zielono malowana kwartowa kwadratowa --- 1
Skarbonka
na postumencie [nieczytelne] u Wielkiego Ołtarza kwartowa kwadratowa
z
zawiaskami, skoblem łańcuszkowym i kłódką z kluczykiem --- 1
Lustro
łokciowe
czyli zwierciadło w zakrystii w drzwiczkach u szafki na
kielichy
w ramkach orzechowych, po rogach sztuczki snycerską robotą
cztery
pozłacane, w środku tego zwierciadła P[an] Jezus Ukrzyżowany
do
ubierania się do mszy – Ja sprawiłem to zwierciadło --- 1
[dwie
linijki nieczytelne przekreślone]
Lusterek
na Ołtarzu Matki Boskiej rzniętych --- 2
Lusterek
na Ołtarzu P[ana] J[ezusa] Koronacji rzniętych --- 2
Pręcik
drutowy z kołkami 12 mosiężnymi u firanek obrazu Matki B[oskiej]
--- 1
Pręcik
drutowy z kołkami mosiężnymi u firanek obrazu koronacji P[ana]
J[ezusa] --- 1
Prętów
w oknie okrągłym w facjacie pod dach – żelaznych na krzyż --- 2
Prętów
do okien z bęczkami żelaznych wszystkich, które okna w ołów
z
szybami oprawne trzymają i odtwierdzają od tafli --- 108
Wszystko
żelastwo nowe i zreperowane.
Żelazo
do opłatków z [nieczytelne] sztychowane bardzo dobre --- 1
Cyrbich
[???] żelazny angielski oprawny nowy sprawiłem --- 1
Cyrbich
[???] do komunikantów [nieczytelne] --- 2
[nieczytelne]
z trzema łańcuszkami mosiężnymi z starego [nieczytelne] --- 1
Kluczy
od kościoła zamków [dalej dwie linijki nieczytelne]
*
Cyborium
(puszka) i custodia to naczynia służące do przechowywania lub
przenoszenia Najświętszego Sakramentu (cyborium z łac.
ciborium czara, kielich,
*
Bursa sztywna
torebka służąca do przechowywania cyborium z komunią święta.
*
Lawaterz lub lawatarz, lavabo lub lawabo, lavatorium lub lawatorium
1. Umywalnia kapłańska w kościołach, zwykle w zakrystii, służąca
do mycia rąk przed mszą, wykonana z różnych materiałów, często
bogato ornamentowana. Była umieszczana przy ścianie, nadwieszana
lub sięgała do posadzki.
*
Sufrygiel –
zasuwka, zasuwa, rodzaj zamka
*
Ankier lub ankra, z niem. Anker —
kotwica, po polsku kotew, kotwa, szyna żelazna, służąca do
związania z sobą części budowli, zwłaszcza murowanych,
narażonych na oddalenie się od siebie, jak np. sciany przeciwległe
sobie, lub belki drewnianej z murem. Końce ankrów opatrzone są
uchami dla zaciągnięcia zawłok (szplintów). Jest to zatem zwora,
spięcie żelazne, podobne nieco do kotwicy.
